carmenPGgranxeiro > Blog > Dicotomizando a saúde

Dicotomizando a saúde

9/05/2016

IMG_0814.jpg

 

A meirande parte das veces que leo sobre a relación (ou enfrontamento) entre medicina convencional e a medicina holística, a fitoterapia, entre farmacéuticas e plantas, sobre homeopatía ou calquera outro termo que teña que ver con saúde, leo hostilidade (de calquera das partes pode vir esta), sempre á procura de dicotomías. Parece que seguimos a caer na tentación de blanco ou negro, si ou non, a pesares de que a historia nos ensine unha e outra vez que nin tanto nin tan pouco. A historia nolo ensina, tamén a propia, polo menos é o que teño experimentado eu ao longo da miña vida.

De cativa foi a medicina convencional a que me salvou dunha tuberculose (agravada por un derrame pleural en case a totalidade dun pulmón) que ademais cremos me contaxiou unha persoa adulta que, téndoa, non se administraba o tratamento médico que precisaba para sí e para non contaxiar a outras persoas. Agora como adulta procuro ir pouco a centros sanitarios, mais o fago se o preciso. Gústame ademais achegarme con curiosidade, desfrutar da ciencia malia a que non teño máis que a capacidade de comprender realmente a exposta en carácter divulgativo. As aportacións á nosa historia, ás nosas vidas, é fundamental: a penicilina, as vacinas, os antibióticos, as operacións, os transplantes... e nin que falar da tecnoloxía aplicada á ciencia.

Pero o de dicotomizar debates paréceme habitualmente unha perda de tempo. Vou falar de dous exemplos (o segundo ao final), o primeiro: as miñas mans. Xa teño ratificado que lles afecta o frío fundamentalmente, nalgunha desas épocas de fai algúns invernos a inchazón xa era suficientemente prolongada no tempo e molesta como para ir ao centro de saúde. A doutora non me soubo dicir moito, a análise non deu ningún resultado esclarecedor e o que se me prescribían eran antiinflamatorios polas mañás. Como a cousa non me serviu de moito e non quero tomar antiinflamatorios no cotiá, nin a doenza mo pide, busco outras opcións, engado a miña información xenética e o contacto co meu corpo. E falando con algunhas persoas chegamos pensar que esto, ou se parece moito ou son sabañóns. E xeitos para tratalos hainos desde outros ámbitos, podo probar. No meu caso concreto funciona o ungüento de árnica que apaña unha colega e o seu consello de facer baños de contraste con auga de ortigas (esas estrugas das que se di “malas herbas”… mi madriña, non hai mala herba senón mal saber) A fitoterapia, o coñecemento das plantas, das mesmas que usa tamén a industria farmacéutica, é fundamental, porque ao igual que non me automedico con produtos farmacéuticos tampouco o fago cos elementos naturais. A sabedoría de ámbolos campos me é allea, e por ámbolos dous sinto moitísima admiración e curiosidade, que satisfago na medida que me é posible.

Deste xeito, escoitando ao meu corpo, abrindo portas, evitei medicarme todo o inverno con antinflamatorios, tendo en conta que, ademais, os efectos secundarios dos medicamentos son a terceira causa de morte nos países occidentais (neste senso téñolle ganas ao documental de TV3 do profesor Ricard Bellis e de Montse Armengou, “Pastilla busca malaltia”)

Como o habitual nestes debates soe ser que a medicina holística, as terapias alonxadas da medicina tradicional ou da industria farmacéutica, acaben crucificadas… paréceme preciso ser consciente da súa importancia, tamén no desenvolvemento da medicina e da farmacéutica convencional. Ao fin e ao cabo os nosos campos acaban esquilmados de árnica non porque a poboación autóctona a empregue a mansalva, por desgraza perdemos como sociedade grande parte desa sabedoría, senón porque as grandes marcas farmacéuticas a pagan moi ben para despois facer os seus propios ungüentos en forma de pílulas. Por aquí xa podemos ver asomar a máis pesada razón pola que a dicotomía nestes debates é algo habitual: o negocio (e o hai en calquera dos campos, lícitos e ilícitos)

Do negocio e da charlatanería se fala moito sobre quen aplican terapias naturais, non creo que sexa preciso reiteralos, algúns serán certos e outros non. Tampouco cando condean a pediatras por aceptar regalos das farmacéuticas a cambio de recomendar leite artificial fronte á lactancia materna, imos xulgar a tódala pediatría da medicina convencional como corrupta.

Por outra banda o segundo argumento máis empregado debe de ser o do método científico. Aí as persoas que dicotomizan empregan a memoria selectiva. Darwin necesitou da teoría de Mendel, Einstein cagouna bastante e o alter ego “esmirriadillo” de Woody Allen é ben consciente desto, demasiado para gusto da súa nai. Fai pouco o experimento de física de partículas do CERN tivo que admitir o seu erro de cálculo nos resultados que detectaban en 2011 partículas máis rápidas ca luz. Todos coñecemos a historia da talidomina que se prescribía ás embarazadas para as nauseas, vómitos e ansiedade, todas sabemos que pasara pola aprobación das institucións precisas e o fixera en base a estudios científicos, todas sabemos que miles de cativos naceron sen grande parte das súas extremidades a causa deste medicamento. Todas sabemos que ata 1973 a homosexualidade estaba presente no DSM, o manual diagnóstico e estatístico de enfermidades mentais, e que non foi ata 1990 que a OMS a descatalogou do seu cientifiquérrimo catálogo. Coñecemos a historia de Alan Turing, a peli (bastante malucha para o meu gusto) “The imitation game” o redime. En 1972 Julius Wagner gaña o Nobel por unha terapia que curaba a parálise producida polo sífilis ca inoculación no enfermo da malaria, erro, dos gordos tamén e ademais con premio.

Precisamente a primeira vez que escoitei falar dun caso que pode ser ben ilustrativo aquí, foi nun libro sobre a historia de ciencia que teño ganas de reler, “Una breve historia de casi todo” de Bill Bryson. En realidade Ignác Semmelweis é un caso moi coñecido e, finalmente en 2015, a comunidade científica restaurou por medio da UNESCO a súa figura ultraxada pola medicina convencional e os seus colegas de profesión do momento. Foi o húngaro expulsado do colexio de médicos por propoñer que o lavado de mans era fundamental para evitar a febre puerperal que tan elevado índice de mortandade causaba nos partos atendidos por obstetras (os atendidos por matronas tiñan unha incidencia 5 veces menor… pode ser que debido a que os médicos ían e viñan entre enfermos, cadáveres e partos, levando consigo xermes varios que as matronas non portaban e que non se atopaban nos partos na casa... e o dos partos, o rei Luis XIV e a comodidade dos médicos xa para outra)

O certo é que a ciencia avanza porque se equivoca, e está ben, ensaio-erro, pode ser que o método científico sexa infalible pero os seres humanos que o aplicamos non o somos.

E, por outra banda, se queremos dose boa de ciencia e método vaiámonos á física cuántica. A partires dela parece quedar patente (por medio do método científico) que a observación mesma é un elemento que inflúe no comportamento das partículas, polo que o ollo ou mesmo unha cámara inflúen nos resultados que se dan nun laboratorio ao igual que na realidade non controlada. Que é verdade? Que é correcto? Pode que o que queramos que sexa. Nese caso, como escribirei ao final, Luis Tosar quixo curar e atopou o xeito, sen máis método que o da vontade, quizáis, ou quizáis non.

Así chego ao segundo exemplo ao que vos facía referencia ao inicio desta entrada. A espalda da persoa coa que me ergo polas mañás desde fai uns anos. Lembro perfectamente como era incapaz de ficar na cama nin cinco minutos logo de se espertar debido á dor, inmediatamente erguíase para facer estiramentos. As visitas a médicos/as convencionais foron moitas, fun testemuña dalgunhas, as prescripcións logo de moitas probas, case unánimes: haberá que operar dentro duns anos cando non quede máis remedio, namentres a dor é normal debido á realidade física das vértebras polo que haberá que tomar polas mañás e polas noites “talchilcual”. O “talchilcual” era un medicamento hiper forte con innumerables efectos secundarios, receitado entre outras cousas para a epilepsia.

Eu “votaba” polo “talchilcual” porque case me doía a min cada mañá, ningunha de nós queremos ver sufrimento, nas persoas ás que queremos aínda menos. Conste que xa logo de ler a información ca que viñan as pílulas quedei un pouco consternada e bastante menos convencida dese “voto”. Sorte que esta rapaza é reflexiva e capaz de escoitar(se). Antes de drásticas solucións con drásticos efectos secundarios, a cousa daría para moitos folios, decidiu experimentar outras posibilidades.

Pois ben, o incurable, curou. Non vou dicir que foi grazas á homeopatía ou á osteopatía… algunha delas probablemente, ou quizáis só o feito de que as súas terapeutas nestes campos a atendesen con oídos atentos e corazóns abertos, que a escoitases e lle transmitisen que outras posibilidades fronte ao “non ten remedio máis que operando” existían. Quizáis foi unicamente esa posibilidade. Quizáis agora me veña alguén a dicir… bueno, pero a realidade é que non curou, as vértebras seguen estando mal, as probas darían o mesmo, eso é charlatanería, un quitacartos (por certo cando cho fai xente querida de ghratis ou de troco, como o chaman entón?) Que non me veña ninguén a dicir nada desto porque eu ben vexo que na cama se está moi ben polas mañás, que na horta non hai quen lle gañe e que o dos estiramentos para aliviala dor xa non é cousa do día a día, do minuto a minuto.

Así como lle pasa a Tosar, que fai pouco contaba nunha entrevista algo similar pero ca súa cara. Cando sufriu unha parálise os médicos convencionais aos que visitou lle recomendaron, creo lembrar, paciencia, posible operación dalgún nervio, rehabilitación… pero o único que o curou foi a homeopatía. E como ben dicía ao final da entrevista, os médicos lle siguen dicindo que é imposible, que sería outra cousa, pero o certo é que cando tiñan algo que dicir non deron no cravo e por outra banda… que demos importa? a cuestión é que a súa cara deixou de estar paralizada e puido continuar ca súa carreira de actor. E todas tivemos sorte con eso. Que foi sicolóxico?, bueno pois foi, pero move a cara, as miñas maos non están inchadas e a miña moza pode desfrutar da versatilidade das súas costas.

Quizáis a medicina convencional actual teña que mirar un pouco máis cara as chamadas “terapias alternativas”, quizáis teña que reaprender un pouco de humanidade, volverse cara adentro e retomala consciencia de que TODO afecta ao físico, as vivencias, as emocións, os sentimentos non expresados… cantas doenzas materializadas! E quizáis tamén teña que ser consciente do seu propio sistema patriarcal obstaculizando os avances, as melloras. Un exemplo estupendo destes dous aspectos é para min a obra de Christiane Northrup, unha xinecóloga estadounidense cuxo traballo podemos coñecer en libros coma “Cuerpo de mujer, sabiduría de mujer”.

Escoitarnos máis e mellor pode ser o comezo dun bo emprego das diferentes sabedorías no tocante á saúde. Pode ser un bo comezo tamén para precisalas menos. Para vivir e morrer coma nós queramos, coma nós libremente decidamos. Para parir, durmir, comer e correr coma o noso corpo nolo pida.

Para ilustrar esta entrada do blog escollín desta volta unha imaxe que non é miña, tomeina do libro de banda deseñada “Cosmicómic. El descubrimiento del Big Bang” de Amadeo Balbi e Rossano Piccioni. A ciencia é tan poética. Encántame.

IMG_0814.jpg



2012 © CREOWEBS. Diseñamos y creamos